Vì sao cần cải tạo đất sầu riêng sau thu hoạch?

Trong quá trình canh tác, cây liên tục lấy dinh dưỡng từ đất để phát triển cơi đọt, ra hoa và nuôi trái. Trong khi đó, mưa và tưới nước có thể làm tăng quá trình rửa trôi một số dưỡng chất.

Nếu sử dụng phân bón không cân đối trong thời gian dài, tính chất đất cũng có thể thay đổi.

Các nghiên cứu trên đất trồng sầu riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long ghi nhận pH đất tại một số vùng khá thấp. Một nghiên cứu trên các vườn sầu riêng ở Cần Thơ và Hậu Giang ghi nhận pH đất khoảng 4,5–5,0, thấp hơn khoảng pH 5,5–6,5 thường được sử dụng làm vùng tham khảo cho sinh trưởng sầu riêng.

Do đó, cải tạo đất sầu riêng sau thu hoạch không chỉ nhằm mục tiêu nâng pH mà còn hướng đến việc xây dựng lại môi trường đất phù hợp cho bộ rễ.

pH đất ảnh hưởng thế nào đến cây sầu riêng?

pH là một trong những chỉ tiêu quan trọng phản ánh môi trường hóa học của vùng rễ. pH có thể ảnh hưởng đến khả năng hòa tan, cố định và hấp thu nhiều chất dinh dưỡng cũng như hoạt động của hệ sinh vật đất.

Khi đất quá chua, một số vấn đề có thể xảy ra:

• Rễ tơ phát triển kém.
• Một số dưỡng chất khó được cây hấp thu hoặc dễ bị cố định.
• Nhôm và mangan có thể trở nên dễ hòa tan hơn ở điều kiện rất chua, gây bất lợi cho rễ.
• Hoạt động của một số nhóm vi sinh vật có lợi có thể bị ảnh hưởng.
• Hiệu quả sử dụng phân bón có thể giảm.

Tuy nhiên, không nên chỉ nhìn vào một con số pH để quyết định lượng vôi cần bón. Loại đất, độ đệm, thành phần cơ giới và tình trạng vùng rễ đều ảnh hưởng đến nhu cầu cải tạo.

5 bước cải tạo đất sầu riêng sau thu hoạch

1. Kiểm tra pH đất trước khi bón vôi

Đây là bước đầu tiên khi phục hồi nền đất sau thu hoạch.

Nhà vườn nên:

• Kiểm tra pH tại khu vực có bộ rễ hoạt động.
• Nếu có điều kiện, phân tích thêm Ca, Mg, chất hữu cơ, EC và các chỉ tiêu dinh dưỡng chính.
• Sau một thời gian cải tạo, kiểm tra lại để đánh giá sự thay đổi.

Không nên áp dụng một mức vôi cố định cho tất cả các vườn.

Cùng một mức pH nhưng đất cát, đất thịt và đất sét có khả năng đệm khác nhau nên nhu cầu vật liệu cải tạo cũng khác nhau.

2. Bón vôi đúng loại, đúng nhu cầu của đất

Tùy kết quả phân tích và mục tiêu cải tạo, có thể lựa chọn các nguồn vật liệu khác nhau.

CaCO₃ – vôi nông nghiệp

Có tác dụng trung hòa độ chua và bổ sung canxi cho đất.

Dolomite

Cung cấp đồng thời canxi và magie, phù hợp khi đất có nhu cầu bổ sung Mg.

CaO hoặc Ca(OH)₂

Có khả năng phản ứng nhanh hơn nhưng cần kiểm soát lượng sử dụng vì có thể làm pH tăng nhanh.

Lưu ý khi bón vôi cho sầu riêng

Không nên tự áp dụng công thức cố định như “bao nhiêu kg vôi/gốc” cho mọi vườn.

Lượng vôi cần phụ thuộc vào:

• pH hiện tại.
• Loại đất.
• Khả năng đệm của đất.
• Diện tích vùng rễ.
• Loại vật liệu được sử dụng.

Khi bón, nên phân bố phù hợp trong vùng rễ hoạt động và tránh tập trung vật liệu với lượng lớn sát gốc.

3. Bổ sung chất hữu cơ để phục hồi đất

Cải tạo đất sầu riêng không chỉ đơn giản là nâng pH bằng vôi.

Một nền đất khỏe cần có hàm lượng chất hữu cơ phù hợp, cấu trúc đất tốt và hoạt động sinh học ổn định.

Nhà vườn có thể kết hợp:

• Phân hữu cơ hoai mục hoặc nguồn hữu cơ có chất lượng.
• Sinh khối thực vật phù hợp để trả lại cho đất.
• Lớp phủ đất hợp lý.
• Chế phẩm vi sinh phù hợp với điều kiện thực tế của vườn.

Đáng chú ý, nghiên cứu tại Cai Lậy ghi nhận hàm lượng chất hữu cơ trong các mẫu đất sầu riêng khảo sát chỉ khoảng 1,4–3,8%.

Một nghiên cứu công bố năm 2026 trên đất phèn trồng sầu riêng Ri6 tại Cần Thơ cũng cho thấy việc kết hợp phân hữu cơ và vôi có thể cải thiện pH, chất hữu cơ, lân hữu dụng và một số đặc tính vật lý của đất; trong điều kiện thí nghiệm, nghiệm thức kết hợp còn ghi nhận năng suất và tỷ lệ thịt múi cao hơn.

Lưu ý: Đây là kết quả của một nghiên cứu trên đất phèn và điều kiện thí nghiệm cụ thể, không nên hiểu thành một công thức bón cố định áp dụng cho mọi vườn sầu riêng.

4. Quản lý cỏ và lớp phủ đất hợp lý

Vườn sạch cỏ hoàn toàn chưa chắc đồng nghĩa với nền đất khỏe.

Ở những khu vực ngoài vùng rễ cạnh tranh trực tiếp, việc duy trì thảm thực vật hoặc lớp phủ phù hợp có thể giúp:

• Hạn chế đất bị nắng nóng trực tiếp.
• Giảm xói mòn và rửa trôi.
• Tăng lượng sinh khối hữu cơ khi được cắt và trả lại cho đất.
• Giúp duy trì môi trường đất ổn định hơn.

Một số nghiên cứu về đất trồng sầu riêng ở ĐBSCL cũng đề cập đến việc sử dụng cỏ, cây họ đậu hoặc vật liệu phủ đất nhằm bảo vệ lớp đất mặt và hạn chế suy thoái đất.

Tuy nhiên, khu vực sát gốc và vùng rễ chính vẫn cần được quản lý thông thoáng, tránh để cỏ cạnh tranh trực tiếp với cây.

5. Hạn chế bón phân dư, tăng hiệu quả sử dụng dinh dưỡng

Không phải cứ bón nhiều phân thì cây sẽ khỏe.

Việc sử dụng phân vô cơ quá mức hoặc mất cân đối trong thời gian dài có thể góp phần làm thay đổi tính chất đất, tùy loại phân, liều lượng và điều kiện quản lý.

Khảo sát tại Cai Lậy cũng ghi nhận sự mất cân đối trong sử dụng phân vô cơ ở một số vườn, trong đó hàm lượng lân trong đất tại các mẫu khảo sát ở mức khá cao.

Sau thu hoạch, thay vì tiếp tục bón phân theo thói quen, nhà vườn nên:

• Kiểm tra đất trước khi bổ sung dinh dưỡng.
• Căn cứ vào sức cây và mục tiêu phục hồi.
• Chia nhỏ lượng phân phù hợp với nhu cầu cây.
• Kết hợp phân hữu cơ và vô cơ.
• Theo dõi pH, EC và tình trạng bộ rễ.
• Điều chỉnh chương trình phân bón dựa trên kết quả thực tế.

Quy trình phục hồi sầu riêng sau thu hoạch nên bắt đầu từ đâu?

Một quy trình có thể được triển khai theo thứ tự:

① Kiểm tra đất
② Điều chỉnh pH nếu cần
③ Bổ sung hữu cơ
④ Quản lý nước và lớp phủ đất
⑤ Phục hồi bộ rễ
⑥ Dưỡng cơi đọt
⑦ Chuẩn bị cho vụ hoa tiếp theo

Điểm quan trọng là không nên tách rời việc phục hồi cây với phục hồi đất.

Nếu nền đất có vấn đề nhưng chỉ tập trung kích rễ, dưỡng đọt, hiệu quả chăm sóc có thể không đạt như kỳ vọng. Ngược lại, khi môi trường vùng rễ được cải thiện, bộ rễ có điều kiện thuận lợi hơn để phát triển và khai thác dinh dưỡng.

Kim Nông Goldstar Sản Phẩm Chất Lượng – Dịch Vụ Hoàn Hảo!

Mời quý bà con tham khảo thêm sản phẩm tại: https://kimnonggoldstar.vn/

Theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều tin tức bổ ích tại Fanpage: Kim Nông Goldstar