Vàng lá thối rễ sầu riêng, nguyên nhân và cách khắc phục

Bệnh vàng lá thối rễ là một trong những bệnh hại nguy hiểm thường gặp trên cây Sầu riêng, đặc biệt trong điều kiện vườn ẩm thấp, thoát nước kém hoặc đất canh tác lâu năm bị suy thoái. Bệnh không chỉ làm cây sinh trưởng chậm, suy yếu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ra hoa, nuôi trái và năng suất của cả vườn.

Điều đáng lo ngại là bệnh thường phát triển âm thầm trong thời gian dài. Khi bà con bắt đầu nhìn thấy hiện tượng vàng lá thì bộ rễ bên dưới đã bị tổn thương nghiêm trọng trước đó. Nếu không có biện pháp xử lý kịp thời, cây có thể suy kiệt dần, xì mủ thân, giảm tuổi thọ và thậm chí chết cây.

1. Bệnh vàng lá thối rễ trên sầu riêng là gì?

Vàng lá thối rễ là hiện tượng bộ rễ của cây sầu riêng bị nấm bệnh và các tác nhân gây hại trong đất tấn công khiến rễ bị hư hỏng, thối đen và mất khả năng hấp thụ nước cũng như dinh dưỡng. Khi bộ rễ không còn hoạt động hiệu quả, phần thân và lá phía trên sẽ dần suy yếu, biểu hiện rõ nhất là hiện tượng lá vàng, đọt nhỏ, cây chậm phát triển và giảm sức nuôi trái.

Bệnh thường liên quan đến nhiều tác nhân khác nhau như:

• Nấm Fusarium
• Phytophthora
• Pythium
• Tuyến trùng gây hại rễ

Trong thực tế sản xuất, sự kết hợp giữa nấm bệnh và tuyến trùng thường khiến bệnh phát triển nhanh và khó phục hồi hơn. Tuyến trùng gây tổn thương rễ trước, tạo cửa ngõ cho nấm xâm nhập và gây thối rễ nghiêm trọng.

2. Nguyên nhân gây vàng lá thối rễ trên sầu riêng

2.1 Đất chua, đất phèn làm bộ rễ suy yếu

Đất có độ pH thấp dưới 5 thường làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cây. Khi đất quá chua, các chất dinh dưỡng quan trọng như:

• Đạm (N)
• Kali (K)
• Canxi (Ca)
• Magie (Mg)

sẽ khó được cây hấp thụ hiệu quả.

Ngoài ra, đất chua còn làm giải phóng các ion nhôm tự do gây độc cho rễ cây. Bộ rễ lúc này thường bị bó lại, chậm phát triển, rễ non ít hình thành và sức đề kháng của cây suy giảm rõ rệt. Đây là điều kiện rất thuận lợi để nấm bệnh trong đất phát triển và tấn công bộ rễ.

2.2 Đất sét, đất bí, ít hữu cơ

Những vườn có đất sét nặng hoặc đất lâu năm ít bổ sung hữu cơ thường có độ tơi xốp thấp, khả năng thoát nước và trao đổi oxy kém.

Vào mùa mưa:

• đất dễ bị ứ nước
• vùng rễ thiếu oxy
• rễ non bị nghẹt và thối

Trong khi đó vào mùa nắng:

• đất dễ nứt nẻ
• rễ bị tổn thương cơ học
• cây khó hút nước và dinh dưỡng

Khi bộ rễ liên tục bị stress như vậy, cây sẽ suy yếu dần và tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển mạnh.

2.3 Vườn thoát nước kém trong mùa mưa

Đây là nguyên nhân rất phổ biến gây vàng lá thối rễ ở nhiều vùng trồng sầu riêng hiện nay.

Khi mưa kéo dài hoặc vườn bị ngập úng:

• lượng oxy trong đất giảm mạnh
• rễ non bị tổn thương
• vi sinh vật có lợi giảm
• nấm bệnh phát triển nhanh

Lúc này bộ rễ sẽ chuyển sang trạng thái hô hấp yếm khí và sinh ra các chất độc làm thối đầu rễ. Những vị trí rễ bị hư hại sẽ trở thành cửa ngõ cho nấm Fusarium, Phytophthora và nhiều tác nhân khác xâm nhập.

Đặc biệt, bệnh thường không bộc phát mạnh ngay lúc ngập nước mà thường biểu hiện rõ hơn vào đầu mùa nắng khi cây bắt đầu suy kiệt sau thời gian dài bộ rễ bị tổn thương.

2.4 Bón phân mất cân đối

Việc lạm dụng phân đạm trong thời gian dài sẽ khiến cây phát triển mất cân đối, mô cây mềm yếu và dễ nhiễm bệnh hơn.

Ngoài ra, nếu ít bổ sung:

• phân hữu cơ
• trung vi lượng
• vi sinh vật có lợi

thì đất sẽ ngày càng chai cứng, hệ rễ suy giảm và khả năng chống chịu bệnh của cây cũng giảm theo.

3. Dấu hiệu nhận biết bệnh vàng lá thối rễ

3.1 Triệu chứng trên lá

Khi cây bắt đầu nhiễm bệnh, lá thường có biểu hiện:

• vàng từ dưới lên trên
• lá xanh nhạt, thiếu sức sống
• đọt nhỏ, chậm phát triển
• lá dễ rụng
• cây sinh trưởng kém

Ở giai đoạn nặng hơn, toàn bộ tán cây có thể bị thưa lá, khả năng quang hợp giảm mạnh khiến cây suy kiệt nhanh.

3.2 Triệu chứng trên rễ

Đây là phần quan trọng nhất để xác định bệnh.

Khi đào kiểm tra vùng rễ sẽ thấy:

• rễ tơ giảm mạnh
• rễ chuyển màu nâu hoặc đen
• lớp vỏ bên ngoài bong khỏi lõi
• rễ có mùi hôi khi bệnh nặng

Những cây bị nặng thường gần như mất hoàn toàn rễ tơ nên khả năng phục hồi rất chậm.

3.3 Triệu chứng trên thân và trái

Nếu nấm bệnh phát triển mạnh:

• thân có thể xuất hiện hiện tượng xì mủ
• vỏ thân nứt
• trái dễ bị thối hoặc rụng non

Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng trái thương phẩm.

4. Tác hại của bệnh vàng lá thối rễ

Bệnh vàng lá thối rễ gây ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng và tuổi thọ của cây sầu riêng.

Khi bộ rễ bị hư hại:

• cây không hấp thụ đủ dinh dưỡng
• khả năng nuôi đọt và nuôi trái giảm
• cây dễ bị sốc thời tiết
• tỷ lệ đậu trái thấp
• trái nhỏ và chất lượng kém

Nếu bệnh kéo dài nhiều năm, cây sẽ suy kiệt dần và rất khó phục hồi hoàn toàn.

5. Giải pháp phòng ngừa vàng lá thối rễ hiệu quả

5.1 Thiết kế vườn thoát nước tốt

Ngay từ đầu cần:

• lên mô cao
• đào mương thoát nước
• không để nước đọng lâu quanh gốc

Trong mùa mưa cần chủ động khơi thông dòng chảy để hạn chế hiện tượng ngập úng kéo dài.

5.2 Cải tạo đất định kỳ

Nên thường xuyên:

• bổ sung phân hữu cơ
• tăng độ tơi xốp cho đất
• bổ sung humic, fulvic
• bón vôi điều chỉnh pH đất từ 5,5 – 6,5

Đất khỏe sẽ giúp bộ rễ phát triển mạnh và hạn chế áp lực nấm bệnh.

5.3 Bổ sung vi sinh có lợi

Bà con nên định kỳ sử dụng nấm đối kháng Trichoderma để hỗ trợ:

• ức chế nấm bệnh trong đất
• cải thiện hệ vi sinh vùng rễ
• kích thích rễ phát triển khỏe hơn

5.4 Chăm sóc cây hợp lý

Cần bón phân cân đối giữa:

• đạm
• lân
• kali
• trung vi lượng

Hạn chế bón thừa đạm vì sẽ làm cây mềm yếu và dễ nhiễm bệnh.

Ngoài ra cần:

• tỉa cành tạo độ thông thoáng
• hạn chế làm tổn thương bộ rễ
• giữ độ ẩm đất ổn định

5.5 Quản lý nguồn nước tưới

Nguồn nước tưới cần sạch và không mang mầm bệnh từ vườn khác vào.

Trong mùa khô cần tưới đủ nước để tránh hiện tượng cây bị stress làm suy giảm bộ rễ.

6. Một số hoạt chất có thể tham khảo để phòng trị

Khi bệnh mới xuất hiện, bà con có thể tham khảo một số hoạt chất hỗ trợ quản lý bệnh như:

• Metalaxyl
• Fosetyl Aluminium
• Mono & Di-Potassium Phosphonate
• Mancozeb
• Copper Hydroxide

Có thể sử dụng theo các hình thức:

• tưới gốc
• phun
• quét thân
• xử lý vùng rễ

Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ đúng hướng dẫn kỹ thuật và nên kết hợp đồng thời với cải tạo đất, phục hồi bộ rễ để đạt hiệu quả tốt hơn.

7. Kết luận

Vàng lá thối rễ là bệnh hại nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể hạn chế nếu bà con chủ động phòng ngừa từ sớm. Việc giữ cho đất thông thoáng, thoát nước tốt, bổ sung hữu cơ và chăm sóc bộ rễ khỏe mạnh sẽ là yếu tố quan trọng giúp cây sầu riêng phát triển ổn định, tăng khả năng chống chịu bệnh và duy trì năng suất bền vững qua nhiều vụ mùa.

Kim Nông Goldstar Sản Phẩm Chất Lượng – Dịch Vụ Hoàn Hảo!

Mời quý bà con tham khảo thêm sản phẩm tại: https://kimnonggoldstar.vn/

Theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều tin tức bổ ích tại Fanpage: Kim Nông Goldstar