Rầy nhảy hại sầu riêng và biện pháp quản lý rầy

1. Rầy nhảy hại sầu riêng là gì?

Rầy nhảy có tên khoa học Allocaridara malayensis, thuộc họ Psyllidae. Đây là loài gây hại chủ yếu trên cây sầu riêng, đặc biệt tập trung ở những thời điểm cây đang phát triển cơi đọt non.

Rầy trưởng thành thường sống ở mặt dưới lá. Khi bị động, chúng di chuyển rất nhanh bằng cách nhảy sang lá hoặc cành khác. Trong khi đó, rầy non thường tập trung trên những lá non còn xếp lại, chưa mở hoàn toàn.

Cả rầy non và rầy trưởng thành đều chích hút nhựa ở lá non, vì vậy mật số rầy thường tăng nhanh khi vườn có nhiều đọt non.

2. Đặc điểm nhận dạng rầy nhảy sầu riêng

Trứng rầy nhảy

Trứng có màu vàng nhạt, hình bầu dục, một đầu hơi nhọn và kích thước rất nhỏ, khoảng 1 mm.

Rầy thường đẻ trứng thành từng ổ trong mô của lá non còn xếp lại, chưa mở ra. Mỗi ổ có thể khoảng 12–14 trứng. Do kích thước nhỏ, trứng khá khó quan sát bằng mắt thường nhưng có thể kiểm tra bằng cách đưa lá non về phía ánh sáng.

Rầy non

Rầy non trải qua 5 tuổi và có sự thay đổi rõ rệt về hình thái:

• Tuổi 1: Cơ thể màu vàng, di chuyển tương đối chậm.
• Tuổi 2: Cơ thể bắt đầu được phủ lớp sáp trắng, cuối bụng xuất hiện một ít lông tơ màu trắng.
• Tuổi 3–5: Các sợi sáp trắng ở cuối bụng phát triển dài, tạo hình giống những sợi bông trắng.

Từ tuổi 2 trở đi, rầy non di chuyển nhanh hơn khi bị tác động.

Rầy trưởng thành

Rầy trưởng thành có màu nâu nhạt, cánh trong suốt và không phủ lớp sáp trắng như rầy non. Chúng thường tập trung ở mặt dưới lá.

Rầy trưởng thành ít bay, nhưng khi bị động sẽ nhảy rất nhanh sang vị trí khác. Đây cũng là lý do khi kiểm tra vườn, nhà vườn dễ bỏ sót nếu chỉ quan sát trên bề mặt lá.

3. Đặc điểm sinh thái của rầy nhảy

Rầy nhảy thường tập trung trên các đợt đọt non và lá non của cây sầu riêng. Rầy trưởng thành sống chủ yếu ở mặt dưới lá và đẻ trứng vào mô lá non.

Rầy non tập trung bên trong hoặc trên những lá non còn xếp lại. Khi cây ra nhiều cơi đọt liên tục, nguồn thức ăn dồi dào có thể tạo điều kiện cho mật số rầy tăng cao.

Do có khả năng di chuyển linh hoạt, khi bị động rầy có thể nhanh chóng nhảy sang các lá hoặc cành khác. Vì vậy, việc kiểm tra vườn cần thực hiện thường xuyên, nhất là trong giai đoạn cây đang ra đọt.

4. Biểu hiện sầu riêng bị rầy nhảy gây hại

Ban đầu, lá non bị rầy chích hút thường xuất hiện những chấm nhỏ màu vàng. Khi bị gây hại nhiều, các triệu chứng trở nên rõ rệt hơn.

Lá vàng, cháy mép và biến dạng

Lá bị rầy gây hại có thể xuất hiện các chấm vàng, sau đó mép lá cháy xoăn, lá cong lại và khô dần.

Nếu mật số rầy cao, lá có thể bị rụng hàng loạt, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì bộ lá của cây.

Đọt non khô và phát triển kém

Rầy tập trung trên đọt non, chích hút liên tục khiến cơi đọt bị suy yếu. Trường hợp bị nặng, lá non khô và rụng, khiến cành trở nên trơ trụi.

Cây bị mất nhiều lá non trong thời gian ngắn sẽ gặp khó khăn trong quá trình phục hồi và phát triển các cơi đọt tiếp theo.

Xuất hiện nấm bồ hóng

Trong quá trình chích hút, rầy có thể tiết ra chất dịch ngọt. Chất này tạo điều kiện cho nấm bồ hóng phát triển trên bề mặt lá.

Lớp nấm bồ hóng bám trên lá có thể làm giảm khả năng tiếp nhận ánh sáng và ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của cây.

Ảnh hưởng đến ra hoa và đậu trái

Nếu rầy nhảy gây hại mạnh trong giai đoạn cây chuẩn bị ra hoa hoặc đang ra hoa, cây bị suy yếu và mất bộ lá có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng sinh sản.

Khi hoa bị tác động nghiêm trọng, tỷ lệ hoa phát triển và đậu trái có thể bị ảnh hưởng, từ đó làm giảm năng suất vụ mùa.

5. Vì sao rầy nhảy thường bùng phát khi sầu riêng ra đọt?

Đọt non là nguồn thức ăn ưa thích của rầy nhảy. Khi cây đồng loạt ra nhiều lá non, rầy có điều kiện thuận lợi để chích hút, sinh trưởng và gia tăng mật số.

Do đó, giai đoạn cây vừa nhú đọt, lá còn non và chưa mở hoàn toàn là thời điểm nhà vườn cần đặc biệt chú ý.

Việc kiểm tra thường xuyên trong từng cơi đọt sẽ giúp phát hiện rầy sớm trước khi chúng gây thiệt hại nghiêm trọng đến bộ lá.

6. Cách phòng trừ rầy nhảy trên cây sầu riêng

Để quản lý rầy nhảy hiệu quả, nên kết hợp nhiều biện pháp thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc bảo vệ thực vật.

a. Điều khiển cây ra đọt tương đối đồng loạt

Do rầy nhảy tập trung chủ yếu trên đọt non, nhà vườn có thể chủ động chăm sóc để cây ra đọt tương đối đồng loạt.

Khi cơi đọt phát triển tập trung, việc kiểm tra và quản lý rầy sẽ thuận tiện hơn, đồng thời hạn chế tình trạng rầy có nguồn thức ăn liên tục trong vườn.

b. Thường xuyên kiểm tra cơi đọt

Trong giai đoạn cây ra đọt, cần kiểm tra kỹ:

• Lá non còn xếp lại.
• Mặt dưới lá.
• Các đọt non mới nhú.
• Những vị trí xuất hiện chấm vàng hoặc lá bắt đầu cháy mép.
• Sự xuất hiện của rầy non có lớp sáp trắng.

Phát hiện rầy ở mật số thấp sẽ giúp nhà vườn có nhiều lựa chọn xử lý hơn và hạn chế thiệt hại.

c. Sử dụng bẫy dính màu vàng

Có thể sử dụng bẫy dính màu vàng để hỗ trợ theo dõi và bắt rầy trưởng thành.

Bẫy nên được kiểm tra định kỳ để đánh giá tình hình phát sinh của rầy trong vườn.

d. Dùng nước rửa rầy

Khi mật số rầy chưa quá cao, có thể dùng vòi nước phun vào các đọt non để rửa và làm rơi rầy.

Biện pháp này có thể kết hợp trong quá trình chăm sóc, tưới nước cho cây, giúp giảm mật số rầy mà không cần sử dụng thuốc ngay từ đầu.

e. Bảo vệ thiên địch

Trong vườn sầu riêng có nhiều nhóm thiên địch có khả năng tham gia kiểm soát côn trùng gây hại như:

• Bọ rùa.
• Nhện.
• Một số loài thuộc nhóm Chrysopidae.
• Các loài ong ký sinh nhỏ, trong đó có nhóm Encyrtidae.

Hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không cần thiết sẽ góp phần bảo vệ quần thể thiên địch và hỗ trợ quản lý rầy theo hướng tổng hợp.

7. Hoạt chất trị rầy nhảy sầu riêng

Trong trường hợp rầy xuất hiện với mật số cao, gây hại rõ rệt trên đọt non và các biện pháp canh tác không kiểm soát được dịch hại, nhà vườn có thể cân nhắc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật được đăng ký phù hợp cho cây sầu riêng và đối tượng rầy nhảy.

Một số hoạt chất thường được sử dụng để quản lý nhóm côn trùng chích hút gồm:

• Abamectin
• Buprofezin
• Deltamethrin
• Pymetrozine

Khi sử dụng thuốc, cần đọc kỹ nhãn sản phẩm, sử dụng đúng liều lượng, đúng thời điểm và tuân thủ thời gian cách ly. Không nên tự ý phối trộn nhiều loại thuốc hoặc tăng liều với mục đích diệt rầy nhanh hơn.

Đồng thời, cần luân phiên hoạt chất có cơ chế tác động khác nhau khi cần thiết để hạn chế nguy cơ hình thành tính kháng thuốc.

Kim Nông Goldstar Sản Phẩm Chất Lượng – Dịch Vụ Hoàn Hảo!

Mời quý bà con tham khảo thêm sản phẩm tại: https://kimnonggoldstar.vn/

Theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều tin tức bổ ích tại Fanpage: Kim Nông Goldstar