Biểu hiện thừa dinh dưỡng ở cây trồng trong canh tác nông nghiệp

Trong sản xuất nông nghiệp, nhiều bà con thường có tâm lý “bón nhiều cho cây khỏe”, đặc biệt ở những giai đoạn cây đang phát triển mạnh, nuôi trái hoặc phục hồi sau thu hoạch. Tuy nhiên trên thực tế, cây trồng không chỉ bị ảnh hưởng khi thiếu dinh dưỡng mà tình trạng thừa dinh dưỡng ở cây trồng. Trong sản xuất nông nghiệp, nhiều bà con thường có tâm lý “bón nhiều cho cây khỏe”, đặc biệt ở những giai đoạn cây đang phát triển mạnh, nuôi trái hoặc phục hồi sau thu hoạch. Tuy nhiên trên thực tế, cây trồng không chỉ bị ảnh hưởng khi thiếu dinh dưỡng mà tình trạng thừa dinh dưỡng ở cây trồng cũng gây ra rất nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với sinh trưởng, bộ rễ, khả năng ra hoa, nuôi trái và tuổi thọ của cây.

Điều đáng nói là tình trạng dư dinh dưỡng thường diễn ra âm thầm. Ban đầu cây có thể xanh tốt, phát triển mạnh nên nhiều người lầm tưởng cây đang khỏe. Nhưng sau một thời gian, cây bắt đầu xuất hiện hàng loạt vấn đề như bung đọt liên tục, khó làm bông, rụng trái non, vàng lá, nghẹt rễ hoặc phát sinh nấm bệnh kéo dài.

Vậy cây trồng thường bị thừa dinh dưỡng loại nàonào? Mỗi loại thừa dinh dưỡng ở cây trồng sẽ gây ảnh hưởng ra sao? Đây là điều bà con cần hiểu rõ để quản lý dinh dưỡng hiệu quả hơn.

1. Thừa đạm (N) – Tình trạng phổ biến nhất hiện nay

Trong thực tế canh tác, đạm là nhóm dinh dưỡng dễ bị lạm dụng nhất. Nhiều bà con muốn cây phát triển nhanh, xanh lá mạnh hoặc phục hồi nhanh sau thu hoạch nên thường tăng lượng phân đạm cao hơn nhu cầu thực tế của cây.

Khi cây bị dư đạm, biểu hiện dễ thấy nhất là:

• Lá xanh đậm bất thường
• Đọt non phát triển liên tục
• Thân cành mềm yếu
• Mô cây mọng nước
• Tán cây um tùm nhưng thiếu độ cứng cáp

Ban đầu cây nhìn rất “sung”, tuy nhiên đây thực chất là dạng sinh trưởng mất cân đối. Khi mô cây quá mềm, sâu bệnh sẽ rất dễ tấn công, đặc biệt là rầy, bọ trĩ, nấm bệnh và các bệnh liên quan đến lá non.

Đối với cây ăn trái như Sầu riêng, việc dư đạm còn làm cây khó chuyển sang giai đoạn sinh sản. Cây liên tục bung đọt, chậm phân hóa mầm hoa, khó làm bông và dễ rụng trái non sau khi đậu trái.

Ngoài ra, dư đạm kéo dài còn làm bộ rễ hoạt động kém ổn định, cây dễ bị sốc khi thời tiết thay đổi đột ngột.

2. Thừa kali (K) – Gây mất cân bằng hấp thu dinh dưỡng

Kali là dưỡng chất rất quan trọng trong giai đoạn nuôi trái, giúp tăng chất lượng nông sản, tăng độ ngọt, màu sắc và độ chắc của trái. Tuy nhiên hiện nay nhiều vườn có xu hướng sử dụng kali quá cao với mong muốn trái lớn nhanh và đẹp mã hơn.

Việc dư kali tuy khó nhận biết ngay nhưng lại gây ảnh hưởng lớn đến khả năng hấp thu các chất khác, đặc biệt là:

• Canxi (Ca)
• Magie (Mg)

Khi cây bị đối kháng dinh dưỡng kéo dài sẽ xuất hiện các biểu hiện như:

• Lá mất cân đối màu sắc
• Mép lá cháy nhẹ
• Trái phát triển không ổn định
• Cơm trái dễ bị sượng
• Chất lượng trái giảm

Trên một số cây có múi, dư kali còn làm vỏ trái sần sùi, mẫu mã xấu và giảm giá trị thương phẩm.

Đây là tình trạng rất dễ gặp khi bà con sử dụng liên tục các dòng kali mạnh nhưng không bổ sung cân đối trung lượng và hữu cơ cho đất.

3. Thừa lân (P) – Âm thầm nhưng ảnh hưởng lâu dài

Lân là nhóm dinh dưỡng giúp phát triển bộ rễ, hỗ trợ ra hoa và tăng khả năng chuyển hóa năng lượng trong cây. Tuy nhiên, nếu bón quá nhiều lân trong thời gian dài sẽ khiến đất mất cân bằng và làm cây khó hấp thu một số nguyên tố vi lượng quan trọng.

Cây dư lân thường khó hấp thu:

• Kẽm (Zn)
• Sắt (Fe)
• Đồng (Cu)

Điều này có thể làm cây xuất hiện tình trạng:

• Lá vàng sinh lý
• Đọt non phát triển yếu
• Cây chậm lớn dù đất còn nhiều dinh dưỡng

Do triệu chứng không quá rõ ràng nên nhiều vườn thường không phát hiện sớm tình trạng này.

4. Thừa Canxi và Magie – Gây đối kháng dinh dưỡng

Canxi và Magie là hai nhóm trung lượng rất quan trọng đối với cây trồng. Tuy nhiên nếu sử dụng mất cân đối hoặc quá liều cũng có thể gây phản tác dụng.

Khi dư Canxi:

• cây khó hấp thu Magie và Kali
• lá dễ xuất hiện hiện tượng thiếu Magie giả

Ngược lại, nếu dư Magie:

• cây sẽ giảm hấp thu Canxi
• ảnh hưởng đến độ cứng mô cây và chất lượng trái

Việc bổ sung trung lượng không hợp lý trong thời gian dài sẽ khiến cây bị rối loạn hấp thu dinh dưỡng và sinh trưởng thiếu ổn định.

5. Thừa vi lượng – Dễ gây ngộ độc cho cây

Các nguyên tố vi lượng như:

• Bo
• Kẽm
• Đồng
• Sắt
• Mangan

hỉ cần với lượng rất nhỏ là đã đủ cho nhu cầu sinh trưởng của cây. Vì vậy nếu sử dụng quá liều hoặc pha nồng độ quá cao sẽ rất dễ gây ngộ độc.

Biểu hiện thường gặp gồm:

• Cháy lá
• Xoăn lá
• Cháy rễ
• Đọt non biến dạng
• Cây bị stress nặng

Nhiều trường hợp bà con phối trộn quá nhiều dòng phân bón lá và vi lượng cùng lúc cũng có thể gây sốc cho cây.

6. Dư phân hóa học kéo dài làm đất “ngộ độc muối”

Đây là vấn đề rất phổ biến ở nhiều vùng canh tác thâm canh hiện nay.

Khi lượng phân hóa học tồn dư quá nhiều trong đất sẽ làm:

• tăng EC đất
• tăng nồng độ muối vùng rễ
• giảm độ tơi xốp
• hệ vi sinh vật có lợi suy giảm

Lúc này bộ rễ sẽ bị “cháy rễ”, giảm khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng dù trong đất vẫn còn rất nhiều phân.

Nhiều vườn càng bón càng vàng lá, cây càng suy là do bộ rễ đã bị tổn thương bởi tình trạng dư muối kéo dài.

Ngoài ra, đất cũng dễ bị:

• chai cứng
• bí rễ
• giữ nước kém
• phát sinh nấm bệnh vùng rễ

đặc biệt trong mùa mưa hoặc giai đoạn thời tiết bất lợi.

7. Làm sao để hạn chế tình trạng thừa dinh dưỡng?

Để cây phát triển ổn định và bền vững, bà con cần chú ý:

• Bón phân cân đối theo từng giai đoạn cây
• Không lạm dụng phân đạm và kali
• Kết hợp hữu cơ, humic, vi sinh để cải tạo đất
• Theo dõi biểu hiện cây thay vì bón theo cảm tính
• Kiểm tra pH và EC đất định kỳ
• Hạn chế phối trộn quá nhiều loại phân cùng lúc

Ngoài ra, cần chú trọng xây dựng bộ rễ khỏe và hệ đất khỏe thay vì chỉ tập trung làm xanh cây hoặc thúc đọt nhanh.

Kim Nông Goldstar Sản Phẩm Chất Lượng – Dịch Vụ Hoàn Hảo!

Mời quý bà con tham khảo thêm sản phẩm tại: https://kimnonggoldstar.vn/

Theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều tin tức bổ ích tại Fanpage: Kim Nông Goldstar